Riba Dia di Emansipashon na Boneiru, nos ta preparándo pa skucha diskursonan di representante di Reino i di Gezaghèber. Si emansipashon ta un realidat berdadero, ken lo tene e mikrofon awe? Ken ta guia e narativa? E pregunta no ta solamente tokante kiko ta wòrdu rekordá, sino tokante ken ta tene e poder pa konta e historia i pa dun'é nifikashon
Ora bosnan prinsipal den seremonia ofisial ta yega for di institushonnan ku histórikamente a forma i sostené e sistema kolonial, ta surgi un tenshon fundamental. Kon por papia di liberashon ora e mikrofon ainda ta den man di strukturanan ku ta representá e mesun poder di pasado?
Konmemorashon no ta solamente un momento di reflekshon, sino tambe un espasio kaminda memoria, poder i representashon ta kontra i krusa ku otro. E preguntanan tokante outoridat di bos ta keda: ken ta papia, ken ta wòrdu skucha, i ken ta tin derecho pa konta e historia di emansipashon?
Nos ta kla realmente pa emansipashon, si e narativa ainda ta dominá pa e mesun strukturanan kolonial ku a forma nos pasado?
Riba 25 di mart 2026, Hulanda a apstené durante votashon den Asamblea General di NashonnanUni riba un resolushon ku a deklará e trafikashon transatlántiko di Afrikanonan sklabisá i komèrsio di sklabitut komo “e krímen mas grave kontra humanidat”. E resolushon a keda aprobá ku 123 voto na fabor, miéntras Hulanda tabata entre e 52 paisnan ku a apstené. P'esei ta na su lugá pa puntra, si un pais no por duna su voto na fabor di un deklarashon ku ta rekonosé un di e kapítulonan mas skur di historia humano, kon e mesun pais por para awe na Amsterdam òf Boneiru komo símbolo di konmemorashon i rekonsiliashon?
Emansipashon no ta logra ku konmemorashon. E mester tradusí den akshon. Si nos ta kere den emansipashon berdadero, mester tin pasonan konkreto. Historia di sklabitut i kolonialismo mester bira un parti obligatorio di nos sistema di edukashon, kontá for di un perspektiva Boneriano. Institushonnan kultural i históriko mester wòrdu liderá i fortalesé pa investigadó, edukadónan i komunidat lokal. Si nos historia no ta na skol, nos ta frakasá ku e kondishon básiko pa emansipashon. Nos mester di mas invershon den dokumentashon di historia oral, preservashon di lugánan históriko i edukashon na Papiamentu komo idioma di konosementu i identidat.
Emansipashon ta nifiká tambe, fortalesé outonomia den toma di desishon. Esaki kiermen ku Boneiru mester tin mas influensia riba desishonnan ku ta afektá su pueblo, su kultura, su edukashon i su desaroyo. Representashon no por ta solamente simbóliko, e mester ta real.
Kisas e reto pa Boneiru no ta solamente konmemorá emansipashon, sino kontinuá e proseso di emansipashon. Emansipashon no ta un evento di un dia òf un luna; ta un esfuerso kolektivo ku ta eksigí representashon, igualdat, memoria i kurashi pa enfrentá realidatnan ku ainda ta presente.
Lo yega un dia ku nos akshon, nos direkshon i nos vishon lo balansá ku nos palabranan? Lo yega un dia ku emansipashon no lo ta solamente algu ku nos ta rekordá, sino algu ku nos ta biba? Te na e momento ei, Boneiru tin e responsabilidat pa sigui lanta su bos, sigui hasi pregunta difísil i sigui traha pa un futuro kaminda hustisia i dignidat no ta idealnan, sino realidatnan kompartí pa tur hende.

Kargando komentarionan...